Kommunen og mottaket

Viktig informasjon om asylmottak

• Kva er eit asylmottak?

  Kort sagt er eit asylmottak

  • eit frivillig butilbod for asylsøkjarar
  • bemanna av dei som driv mottaket på dagtid
  • ein stad med bebuarar som har rett til offentlege tenester på lik linje med andre innbyggjarar i kommunen

  Dei ulike typane asylmottak

  Nasjonalt ankomstsenter

  Ny ordning frå 2015. Samordna registrering av asylsøkjarar. Prosessen på mottakssenter:

  • Registrering hos politiet, mellom anna identitet og reiserute
  • Registrering i UDIs asylmottakssystem

  Etter nokre dagar blir flytta asylsøkjarane vidare til eit anna mottak.

  Transittmottak

  • Mottak der asylsøkjarar bur i ein kortare periode i starten av opphaldet sitt.
  • Eigne transittmottak for einslege mindreårige asylsøkjarar mellom 15 og 18 år.

  Ordinære mottak

  • Fleirtalet av asylmottak er ordinære mottak.
  • Asylsøkjarar bur vanlegvis i ordinære mottak medan søknaden deira blir behandla. Dei bur også i desse mottaka medan dei ventar på busetjing eller retur.
  • Einslege mindreårige asylsøkjarar mellom 15 og 18 år får tilbod om å bu i eigne mottak eller avdelingar som er tilpassa behova deira. Desse mottaka er døgnbemanna, og som regel mindre enn andre mottak.

  Tilrettelagde avdelingar

  • Tilbud som er tilpassa asylsøkjarar med fysiske eller psykiske hjelpebehov.
  • Primært for asylsøkjarar med psykiske plager, men som ikkje er så sjuke at dei treng psykiatrisk behandling.
  • Det er frivillig å bu i ei tilrettelagd avdeling.

  Omsorgssenter for einslege mindreårige asylsøkjarar under 15 år

  • Enslige mindreårige asylsøkjarar under 15 år blir sende til eigne omsorgssenter som Barne-, ungdoms- og familieetaten (Bufetat) (eksternt nettsted).

  Akuttinnkvarteringar

  • Akuttinnkvarteringer er eit mellombels butilbod til asylsøkjarar i periodar med store og/eller raske innkomstar, og der det ikkje er mogleg å få på plass ordinær mottakskapasitet raskt nok eller i tilstrekkeleg volum. Tilbodet er nøkternt og skal sikre det grunnleggjande behovet til bebuarane og behova deira for tryggleik.

  Drifta av asylmottaka skal vere i tråd med avtalen mellom UDI og driftsoperatør. Les meir her om krava til drift av asylmottak.

• Etablering og avvikling av asylmottak

  Slik etablerer vi eit mottak

  UDI lyser ut drifta av mottak gjennom offentlege anbodskonkurransar. Vi får inn tilbod frå potensielle operatørar, og forhandlar med dei som tilbyr oss det talet plassar vi har behov for, og ei drift som tilfredsstiller krava våre. Den som får oppdraget er den som har det totalt sett beste tilbodet.

  Når UDI skal etablere eit asylmottak i ein kommune, tek vi kontakt med leiinga i kommunen så fort vi får eit tilbod frå ein driftsoperatør. Driftsoperatøren treng nødvendige bruksløyve, men ingen politisk godkjenning, for å opprette eit mottak. Når behovet for plassar aukar raskt, kan det gå kort tid frå UDI tek kontakt med kommunen og til mottaket er i drift.

  Slik avvikler vi mottak

  Når UDI må avvikle eit mottak, vurderer vi kva mottaksplassar det er mest formålstenleg å behalde. Ei slik vurdering omfattar mellom anna økonomi, kvaliteten på drifta og kvar mottaket er plassert. Justis- og beredskapsdepartementet har sagt at mottaka skal vere spreidd over heile landet, og at UDI må sikre at det er ei blanding av ulike driftsoperatørar; private, kommunar og frivillige organisasjonar.

  Avvikling av eit mottak fører til tap av arbeidsplassar og ofte har driftsoperatøren, dei tilsette i mottaket og kommunen lagt ned ein stor innsats for å gi dei som søkjer beskyttelse eit godt butilbod. UDI er likevel forplikta til å avvikle asylmottak i takt med behovet for plassar.

• Vertskommunetilskot

  Alle kommunar som har asylmottak eller omsorgssenter for einslege mindreårige asylsøkjarar, får eit tilskot. Dette dekkjer dei gjennomsnittlege meirkostnadene som følgjer av å ha eit asylmottak i kommunen.

  Tilskotet består av ein grunnsats per kommune og ein sats per mottaksplass. Det er ulike satsar for dei ulike typane mottaksplassar.

  Når ein bebuar på mottaket får opphaldsløyve, og likevel blir buande på asylmottaket ein periode, kan bebuaren bli folkeregistrert i kommunen og telje med i berekninga av innbyggjartilskotet frå staten.

  Retningslinje for tilskot til vertskommunar for asylmottak og omsorgssenter (eksternt nettsted). Satsar ligg i vedlegget.

• Nødetatane og mottaket

  Nødetatane skal følgje opp bebuarane på eit asylmottak på same måte som dei følgjer opp andre innbyggjarar. Dei fleste asylmottak er ikkje døgnbemanna.

  Ofte har mottaket ei vaktordning på natta. Ofte er det ein bebuar som har vakt som kontaktar nødetatane viss ein situasjon oppstår, men alle bebuarane på mottaket kan kontakte nødetatane ved behov.

• Samarbeidet mellom kommunen og mottaket

  For at mottaket skal fungere best mogleg, er det viktig med eit godt samarbeid mellom mottaket og kommunen. Derfor stiller UDI krav til at mottaka skal ha kontakt med, og informasjon til, kommunen og nærmiljøet.

  Alle mottak skal jobbe for eit godt samarbeid med kommunen, spesielt når det gjeld helsetejeneste, barnevern, skule og vaksenopplæring. Mottaket skal også samarbeide med politiet, brannvesenet og biblioteket lokalt. I tillegg blir det ofte oppretta eit kontaktforum kvar representantar frå mottaket, kommunen og naboar møtest for å snakke om ting som dukkar opp, og for å løyse eventuelle problem på ein formålstenleg måte for alle partar.

• Korleis påverkar asylmottaket lokalsamfunnet?

  Erfaringa vår gjennom over 25 år med mottaksdrift er at dei positive historiene er langt fleire enn dei negative. Kommunane melder at mottaka fører til auka handel lokalt, skaper nye arbeidsplassar, bidreg til å halde innbyggartalet oppe, og til at det blir oppretta fleire lokale lag og foreiningar.  I forskingsrapporten forskningsrapporten «Asylmottak og lokalsamfunn» frå 2010 kan du lese korleis asylmottak og kommunar opplever forholdet og samarbeidde seg i mellom. Sjå også fleire forskingsrapportar om asylmottak.

  Viss kommunen ønskjer det, deltek UDI gjerne på eit informasjonsmøte når vi etablerer nye mottak, slik at naboar og andre interesserte kan stille oss spørsmål og få nyttig informasjon frå oss.

• Dei frivillige som bidreg på mottaket

  Bebuarane i mottaka får tilbod om aktivitetar på mottaket. Mange stader engasjerer bebuarane seg også i aktivitetar utanfor mottaket. Fotball er til dømes ein populær aktivitet blant unge bebuarar, og Norges Fotballforbund har engasjert seg i integrering av asylsøkjarar. Andre bebuarar bruker fritida si i organisasjonar som Redd Barna og Raudekrossen. 

  Vi oppmodar lokale lag og foreiningar til å ta kontakt med asylmottak i nærmiljøet for å avtale korleis dei kan samarbeide med mottaket for å bidra til å gi bebuarane på mottaket meiningsfylte aktivitetar.

• Norskopplæring for asylsøkjarar

  Asylsøkjarar som bur i mottak og som er i målgruppa for opplæring, har plikt til å delta i 175 timar opplæring i norsk og 25 timar opplæring i samfunnskunnskap. Plikta for opplæring i mottak gjeld frå fylte 18 år. 

  Ordninga med opplæring for asylsøkjarar, gjeld ikkje for:

  • asylsøkjarar som bur på Nasjonalt ankomstsenter eller på transittmottak
  • asylsøkjarar som har fått vedtak frå Utlendingsdirektoratet der søknaden er avslått eller innvilga
  • asylsøkjarar som får søknaden behandla etter hurtigprosedyrar
  • asylsøkjarar som har fått nekta realitetsbehandling av søknaden

  Det er verd å merke seg at asylsøkjarar som er i målgruppa for ordninga med kollektiv beskyttelse, ikkje har plikt til å delta i opplæring i mottak.

  Kommunen har ansvaret for å organisere opplæringa. Kommunen har plikt til å tilby norsk og samfunnskunnskap, og får tilskot til asylnorsk og samfunnskunnskap frå Imdi. Les meir på nettstaden til IMDi. (eksternt nettsted)

  Tilbodet om norsk og samfunnskunnskap for asylsøkjarar i asylmottak må ikkje forvekslast med introduksjonsprogrammet som gjeld personar som har fått opphaldsløyve i Noreg. Les meir om regelverket på nettstaden til IMDi. (eksternt nettsted)

• Kontaktinformasjon til regionkontora i UDI

  Det er regionkontora i UDI som har ansvar for å følgje opp, gi rettleiing og informasjon til asylmottaka. 

  Asylmottaka har eigne kontaktpersonar på dei respektive regionkontora sine.

  Kontaktinformasjonen til regionkontora er tilgjengeleg på UDIs nettsider.